Tiêu chuẩn chiếu sáng cho Sân vận động Bóng đá là gì?

Ánh sáng sân vận động bóng đá không chỉ đơn thuần là chiếu sáng mặt sân—nó ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất của cầu thủ, trải nghiệm của khán giả và chất lượng phát sóng. Dù là cho các giải đấu chuyên nghiệp, các trận đấu nghiệp dư hay các cơ sở đào tạo, ánh sáng phải tuân thủ các tiêu chuẩn nghiêm ngặt để đảm bảo sự công bằng, an toàn và khả năng hiển thị. Bài viết này sẽ phân tích các tiêu chuẩn chiếu sáng cốt lõi cho các sân vận động bóng đá, bao gồm các chỉ số chính, hướng dẫn quốc tế và các tình huống ứng dụng.

Các tiêu chuẩn chiếu sáng được xác định bởi các chỉ số đo lường cụ thể, mỗi chỉ số đều quan trọng để cân bằng chức năng và nhu cầu của người dùng:

Định nghĩa: Lượng ánh sáng phản xạ từ bề mặt sân, được đo bằng candela trên mét vuông (cd/m²).

Yêu cầu chính:

• Các trận đấu chuyên nghiệp (được FIFA/UEFA phê duyệt): Tối thiểu 1500 cd/m² cho phát sóng HD; 2000+ cd/m² cho truyền 4K/UHD.
• Sân vận động nghiệp dư/cộng đồng: 500–1000 cd/m² để thi đấu; 300 cd/m² cho các buổi tập.
• Tính đồng đều là rất quan trọng: Tỷ lệ độ chói tối đa trên tối thiểu trên sân phải là ≤ 3:1 (tính đồng đều theo chiều ngang) và ≤ 4:1 (tính đồng đều theo chiều dọc) để tránh chói hoặc các điểm tối.

Định nghĩa: Tổng lượng ánh sáng chiếu vào sân, được đo bằng lux (lx).

Ứng dụng: Bổ sung cho độ chói, đặc biệt là đối với các địa điểm không phát sóng.

Tiêu chuẩn: 1000–2000 lx cho các trận đấu nghiệp dư; 3000+ lx cho các trận đấu chuyên nghiệp không phát sóng.

Định nghĩa: Độ sáng khó chịu làm suy giảm thị lực (ví dụ: ánh sáng trực tiếp từ các thiết bị chiếu sáng vào mắt cầu thủ hoặc khán giả).

Tiêu chuẩn: Chỉ số chói (GR) phải ≤ 50 đối với các sân vận động chuyên nghiệp; ≤ 60 đối với các cơ sở nghiệp dư.Thiết bị chiếu sáng được thiết kế với thấu kính che chắn hoặc thấu kính chống chói để giảm thiểu vấn đề này.

Nhiệt độ màu: Được đo bằng Kelvin (K), nó xác định "độ ấm" hoặc "độ mát" của ánh sáng.

• Phạm vi tiêu chuẩn: 5000–6500 K (ánh sáng trắng mát), bắt chước ánh sáng ban ngày tự nhiên và tăng cường độ tương phản cho cầu thủ và máy quay.

Chỉ số hoàn màu (CRI): Đo lường mức độ chính xác của màu sắc xuất hiện dưới ánh sáng (100 = màu tự nhiên hoàn hảo).

• Yêu cầu: CRI ≥ 80 cho tất cả các sân vận động; ≥ 90 cho các địa điểm phát sóng chuyên nghiệp để đảm bảo màu áo, cỏ và thiết bị hiển thị trung thực trên màn hình.

Quan trọng đối với Phát sóng: Nhấp nháy (sự dao động nhanh chóng về cường độ ánh sáng) gây ra hiện tượng nhấp nháy máy ảnh hoặc mỏi mắt.

• Tiêu chuẩn: Tỷ lệ nhấp nháy ≤ 1% (đối với thiết bị chiếu sáng LED) hoặc tuân thủ các tiêu chuẩn IEC 61547.Đèn LED được ưa chuộng hơn đèn halogen kim loại truyền thống vì hiệu suất không nhấp nháy của nó.

Các cơ quan quản lý toàn cầu và khu vực đặt ra các tiêu chuẩn thống nhất để đảm bảo tính nhất quán trong các cuộc thi:

• Hướng dẫn chiếu sáng sân vận động FIFA: Bắt buộc đối với World Cup, Confederations Cup và các trận đấu quốc tế khác.
• Yêu cầu tính đồng đều về độ chói (U1) ≥ 0,7, độ rọi theo chiều dọc để phát sóng (Ev) ≥ 1000 cd/m² và hoạt động không nhấp nháy cho phát sóng 4K.
• Nhấn mạnh hiệu quả năng lượng: Khuyến nghị sử dụng thiết bị chiếu sáng LED để đáp ứng các mục tiêu bền vững của FIFA (hiệu suất tối thiểu 130 lm/W).

• Quy định về cơ sở hạ tầng sân vận động của UEFA: Chia các sân vận động thành bốn hạng mục (Hạng 1–4) dựa trên tầm quan trọng của trận đấu.
• Hạng 4 (địa điểm ưu tú, ví dụ: Chung kết Champions League): Độ chói tối thiểu 2500 cd/m², CRI ≥ 90 và tuân thủ đầy đủ các tiêu chuẩn nhấp nháy phát sóng.
• Hạng 1 (nghiệp dư): Độ chói 500 cd/m², CRI ≥ 80.

• IEC 60598-2-13: Quy định các yêu cầu về an toàn và hiệu suất cho thiết bị chiếu sáng thể thao, bao gồm khả năng chống chịu thời tiết (xếp hạng IP65+ cho các sân vận động ngoài trời) và độ bền (tuổi thọ tối thiểu 50.000 giờ cho đèn LED).

Yêu cầu chiếu sáng khác nhau tùy theo loại và cách sử dụng sân vận động:

• Ưu tiên chất lượng phát sóng: Độ chói ≥ 2000 cd/m², vùng phủ sóng đồng đều 360° và khả năng tương thích với máy quay tốc độ cao (không nhấp nháy ở 120fps+).
• Phải vượt qua cuộc kiểm tra của FIFA/UEFA để tổ chức các trận đấu quốc tế.

• Cân bằng chi phí và chức năng: Độ chói 500–1000 cd/m², tính đồng đều cơ bản và thiết bị chiếu sáng tiết kiệm năng lượng để giảm chi phí vận hành.

• Cường độ thấp hơn: 300–500 cd/m², tập trung vào việc giảm độ chói để bảo vệ mắt cầu thủ trong các buổi tập kéo dài.

• Tính đồng đều theo chiều dọc nghiêm ngặt hơn: Tỷ lệ ≤ 3:1 để tính đến không gian kín và CRI cao hơn (≥ 85) để bù đắp cho việc thiếu ánh sáng tự nhiên.

Để đáp ứng các tiêu chuẩn, các sân vận động phải:

• Sử dụng các thiết bị chiếu sáng đã được thử nghiệm và chứng nhận bởi các cơ quan có uy tín (ví dụ: Chương trình Chất lượng FIFA, ENEC, UL).
• Tiến hành kiểm toán ánh sáng thường xuyên (hàng năm đối với các địa điểm chuyên nghiệp) để xác minh độ chói, tính đồng đều và nhấp nháy.
• Điều chỉnh ánh sáng theo sự thay đổi theo mùa (ví dụ: ngày ngắn hơn) để duy trì hiệu suất ổn định.

Các tiêu chuẩn chiếu sáng sân vận động bóng đá là sự kết hợp giữa độ chính xác kỹ thuật và tính thực tế, được thiết kế để phục vụ cầu thủ, khán giả và các đài truyền hình. Từ độ chói và tính đồng đều đến kiểm soát độ chói và hiển thị màu sắc, mọi chỉ số đều đóng một vai trò trong việc tạo ra một môi trường an toàn, công bằng và hấp dẫn. Cho dù xây dựng một sân vận động mới hay nâng cấp các cơ sở hiện có, việc tuân thủ các hướng dẫn của FIFA, UEFA và IEC sẽ đảm bảo tuân thủ, nâng cao trải nghiệm người dùng và hỗ trợ sự phát triển toàn cầu của bóng đá.

Đối với các nhà khai thác hoặc nhà thiết kế sân vận động đang tìm kiếm các giải pháp phù hợp, việc tham khảo ý kiến ​​của các chuyên gia chiếu sáng chuyên về địa điểm thể thao là chìa khóa để đáp ứng cả các yêu cầu pháp lý và nhu cầu hoạt động cụ thể.